wereldeenheid
alcoholmisbruik
Het allerschadelijkst is zeer overmatig alcoholgebruik in een korte periode: vijftien glazen in één weekeinde of, erger nog, op één avond.
Als alcohol nú als nieuwe drug op de markt zou komen, zou het onmiddellijk worden verboden als té gevaarlijk, té verslavend en té giftig.
De jongeren vormen een grote risicogroep, met name de jongens en meisjes die elk weekeinde ontzettend veel drinken en op hamburgers leven en in de vakanties met tientallen liters alcohol onder zeil gaan.
De kans op definitief herstel van het syndroom van Korsakov is vrijwel uitgesloten.
Hoe
jonger, hoe gekker.
Overmatig drankgebruik leidt al op jeugdige leeftijd tot ziekte van Korsakov.
Het syndroom van Korsakov - een zware beschadiging van de hersenen - komt steeds op jongere leeftijd voor. Oorzaak: de Nederlandse jeugd drinkt steeds eerder en steeds meer. De grote gezondheidsrisico's van het gebruik van alcohol worden onderschat. 'Als alcohol nú als nieuwe drug op de markt zou komen, zou het onmiddellijk worden verboden.'
Hóe
gevaarlijk is een kratje bier? Een goede vraag om even bij stil te staan,
zeker als het hoogzomer is op sexy stranden of in duistere disco's, in
Lloret de Mar bijvoorbeeld, in Salou of op Ibiza.
'Het drinken van één kratje bier per week, laat staan per
dag, is héél gevaarlijk.' Volgens prof. Dr. M.N. Verbaten,
hoogleraar psychofarmacologie aan de universiteit van Utrecht, zijn jongeren
zich van de grote risico's van het drinken van alcohol niet bewust. 'Vijftien
glazen alcohol per week is de grens. Bij 21 glaasjes per week gaan de
lichtjes op rood. Dan is de gevarenzone bereikt. Dan gaan de intellectuele
vermogens achteruit.'
In een kratje bier zitten 24 flesjes. Dat zijn 48 fluitjes ofwel 32 vaasjes.
'Bij meer dan vijftien glaasjes alcohol per week wordt al een merkbare
achteruitgang geconstateerd in de zogenoemde cognitieve vermogens: aandacht,
geheugen en leervermogen. Het allerschadelijkst is zeer overmatig alcoholgebruik
in een korte periode: vijftien glazen in één weekeinde of,
erger nog, op één avond.'
De grote gevaren worden door de jongeren onvoldoende serieus genomen,
zegt prof. Verbaten: 'Heroïne is minder giftig dan alcohol. Cocaïne
is minder giftig dan alcohol. En marihuana is minder giftig dan alcohol.
Alcohol is één van de giftigste stoffen die we kennen. Als
alcohol nú als nieuwe drug op de markt zou komen, zou het onmiddellijk
worden verboden als té gevaarlijk, té verslavend en té
giftig. Alcohol wordt alleen gedoogd, omdat het al zo lang in onze westerse
beschaving als normaal wordt beschouwd. Zelfs de bijbel meldt dat Jezus
grote hoeveelheden wijn uitschonk.'
Overmatig
drankgebruik, in combinatie met slechte voeding, kan leiden tot lever-
en hartkwalen, aantasting van het zenuwstelsel en zware beschadiging van
de hersenen (de ziekte van Korsakov). Het landelijk platform van Korsakov-psychologen
maakt zich zorgen om het groeiend aantal jonge Korsakov-patiënten.
'Vroeger was het een ziekte van mensen tussen de veertig en zeventig jaar.
Tegenwoordig komt bij ons menig dertiger binnen.'
Dit zegt drs. H.M. Slingeland, Korsakov-psycholoog en werkzaam binnen
de Atlant Zorg Groep in Apeldoorn. 'De jongeren vormen een grote risicogroep,
met name de jongens en meisjes die elk weekeinde ontzettend veel drinken
en op hamburgers leven en in de vakanties met tientallen liters alcohol
onder zeil gaan. Het gevaar is dat ze deze levenswijze van veel drinken
en slecht eten niet beperken tot de vakanties. Van een aantal jongeren
kun je dus verwachten dat ze op termijn een verhoogd risico lopen op Korsakov.'
Hoeveel Korsakov-patiënten Nederland op het ogenblik precies telt,
kan Slingerland niet zeggen. 'De schattingen lopen uiteen van duizend
tot tienduizend. Het is een brede marge. Het blijkt moeilijk om een landelijk
beeld te krijgen. De toename is evident, maar is niet te staven met harde
cijfers. In de thuissituaties en in het dak- en thuislozencircuit is nog
heel veel verborgen.'
Volgens professor Verbaten kan het syndroom van Korsakov gemiddeld niet
eerder dan in het veertigste levensjaar worden gediagnosticeerd. 'Om Korsakov
te krijgen, moet je het wel heel erg bont maken. Meestal wordt het op
latere leeftijd geconstateerd, in de regel na een langdurige alcoholcarrière.
Dat wil niet zeggen dat alcoholgebruik door jongeren ongevaarlijk is.
Jongeren die gedurende een jaar of vier wekelijks meer dan vijftien glazen
alcohol drinken, beschadigen hun hersenen met alle risico's van dien voor
hun cognitieve vermogens. Ik stel dit, los nog van de bevatbaarheid voor
allerlei gezondheidskwalen. Zo verhoogt het de kans op slokdarmkanker
met twintig procent of meer.'
In het voortgangsrapport
2001 van het Trimbos-instituut is te lezen dat de jeugd in Nederland steeds
vroeger begint te drinken, en ook steeds meer. Professor Verbaten: 'De
leeftijdsgrens daalt. Zelfs 11- en 12-jarigen kunnen tegenwoordig al bogen
op een aanzienlijke alcoholconsumptie. Het blijkt moeilijk te zijn om
eraf te blijven. Alcohol staat stoer en geeft een aangenaam effect. Waarbij
moet worden bedacht dat dat gevoel inderdaad aangenaam is, zolang de alcoholspiegel
in het bloed stijgt. Zodra die niet meer stijgt en gaat dalen, is het
hoogst onaangenaam.'
De kans op definitief herstel van het syndroom van Korsakov is vrijwel
uitgesloten. Prof. Verbaten: 'Met de hersenen van de oudere drinkers komt
het nooit meer goed. De hersenen van mensen die na hun veertigste doordrinken,
raken onherstelbaar beschadigd. Met geneesmiddelen valt er dan niets meer
te bestrijden. Voor jongeren liggen de zaken gunstiger en kan er na twee
of meer jaar van volledige onthouding een herstelpercentage van 60 tot
80 worden bereikt.'
Van
paranoia tot Korsakov.
Het syndroom van Korsakov is een chronisch psychiatrisch syndroom dat
wordt gekenmerkt door inprentingstoornissen. De ziekte wordt voornamelijk
veroorzaakt door een combinatie van overmatig drankgebruik en een tekort
aan voeding.
Als gevolg van vitamine B1-tekort ontstaan bloedinkjes in de hersenen.
Door blijvende beschadiging treedt geheugenverlies op en raakt bij de
patiënt de oriëntatie in plaats en tijd verstoord. Ook kunnen
afwijkingen optreden aan bijvoorbeeld het hart, de lever of de alvleesklier.
Het syndroom is vernoemd naar de Russische psychiater S.S. Korsakov die
leefde van 1854 tot 1900.
Sergej Korsakov werd geboren in Guss-Krustalinii, een plaatsje ten zuiden
van Moskou. Hij studeerde geneeskunde en ontpopte zich, aan de psychiatrische
kliniek van de universiteit van Moskou, als een gedreven arts/onderzoeker
op het gebied van de psychiatrie en neurologie. Hij was de eerste arts
die het psychiatrisch ziektebeeld paranoia omschreef en het voortouw nam
bij het streven naar een meer humane behandeling van mensen met een psychiatrische
stoornis.
Zijn onsterfelijke status dankt Korsakov aan zijn interesse voor de neurologische
en psychiatrische gevolgen van overmatig drankgebruik. Dat is zowel tóen
als nú geen zeldzaamheid in Rusland.
Tussen 1887 en 1891 publiceerde hij een aantal wetenschappelijke verhandelingen
over dit onderwerp, waaronder een proefschrift over verlammingsverschijnselen
als gevolg van het gebruik van alcohol.
Het gaat om jongeren die van drie weken 'gigantisch veel zuipen' en weinig of ongezond eten tijdens hun vakantie al behoorlijk wat schade kunnen oplopen.
Overmatig
alcoholgebruik peperdure grap
Hoewel de gemiddelde drankconsumptie in Nederland al jaren stabiel is
(net als in 1990 8,1 liter pure alcohol per hoofd van de bevolking, wat
0,8 liter minder is dan in 1980), stijgt het aantal Korsakov-patiënten
(in 1990: 5 op de 10.000 mensen, nú 10).
Ook het aantal
jongeren met deze alcoholziekte neemt toe. Dat is een ervaring van deskundigen
en hulpverleners, hoewel exacte cijfers bij het Korsakov Platform en het
befaamde Trimbos Instituut ontbreken.
Volgens de Nationale Drug Monitor 2001 scoren jongeren tussen de 18 en
24 het hoogst in de categorie 'zware drinkers'. Hun aantal neemt ook toe.
In 1990 behoorde 38 procent van de jonge mannen en 6 procent van de jonge
vrouwen nog tot de zware drinkers, in 1999 was dat respectievelijk 46
en 16 procent.
Hulpverleners spreken ook wel van het Texel-syndroom, wat evengoed het
Lloret-syndroom of het Salou-syndroom zou kunnen heten. Het gaat om jongeren
die van drie weken 'gigantisch veel zuipen' en weinig of ongezond eten
tijdens hun vakantie al behoorlijk wat schade kunnen oplopen.
Het (overmatig)
alcoholgebruik kost de Nederlandse overheid jaarlijks 2,7 miljard euro
(6 miljard gulden), onder meer wegens kosten voor verslavingszorg, economisch
productieverlies, misdrijven en overtredingen. Dit staat in een rapport
dat het advies- en accountantskantoor KPMG vorig jaar heeft uitgebracht
in opdracht van het Nationaal Instituut voor Gezondheidsbevordering en
Ziektepreventie en het GGZ Nederland, de brancheorganisatie van de instellingen
voor de geestelijke gezondheids- en verslavingszorg. Eerder, in 1996,
rapporteerde KPMG al in opdracht van de Jellinek Kliniek in Amsterdam.
De uitkomst was toen nagenoeg hetzelfde: 6,2 miljard gulden.
Overigens beurt de staat ongeveer een vergelijkbaar bedrag aan alcoholaccijnzen.
wilt u reageren? 